Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις ήταν καταδικαστικές για τον πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu και δείχνουν ότι ο μακροβιότερος ηγέτης της χώρας βρίσκεται αντιμέτωπος με σοβαρό ενδεχόμενο απώλειας της εξουσίας.
Η πολιτική του κυριαρχία, που επί χρόνια θεωρείτο σχεδόν αδιαμφισβήτητη, εμφανίζει πλέον ρωγμές σε πολλαπλά επίπεδα.
Η απόφαση για διάλυση της Βουλής ήρθε έπειτα από ρήξη στο κυβερνητικό στρατόπεδο, με τα υπερορθόδοξα κόμματα –παραδοσιακούς συμμάχους του Netanyahu– να αποσύρουν τη στήριξή τους, κατηγορώντας τον ότι δεν τήρησε τη δέσμευσή του για εξαίρεσή τους από τη στρατιωτική θητεία.
Η κίνηση αυτή λειτούργησε ως καταλύτης για την κατάρρευση των ισορροπιών και άνοιξε τον δρόμο στην αντιπολίτευση να πιέσει για εκλογές.
Η δημοσκοπική εικόνα ενισχύει το κλίμα πολιτικής καταιγίδας.
Μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου και την αιφνιδιαστική επίθεση της Hamas, η δημοτικότητα του Netanyahu έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα.
Το αφήγημα του «εγγυητή ασφάλειας» έχει κλονιστεί, ενώ οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις σε Γάζα και Λίβανο, καθώς και η ένταση με το Ιράν, επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την πολιτική του εικόνα.
Παρά τη φθορά του, το ενδεχόμενο κυβερνητικού αδιεξόδου παραμένει ανοιχτό.
Αναλυτές δεν αποκλείουν ότι ακόμη και μετά τις εκλογές, η αντιπολίτευση μπορεί να μην καταφέρει να σχηματίσει σταθερή κυβέρνηση, οδηγώντας το Ισραήλ σε νέο κύκλο πολιτικής παράλυσης και πιθανή παραμονή του Netanyahu σε μεταβατικό ρόλο.
Στο μεταξύ, το αντιπολιτευτικό στρατόπεδο επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη συγκυρία.
Ο Naftali Bennett, σε συνεργασία με τον Yair Lapid, συγκροτούν το πολιτικό σχήμα «Μαζί», το οποίο εμφανίζεται ενισχυμένο και δημοσκοπικά ανταγωνιστικό προς το Likud.
Παράλληλα, ο Gadi Eisenkot αναδεικνύεται ως κεντρώα επιλογή με αυξανόμενη απήχηση.
Την πολιτική αβεβαιότητα επιτείνουν και οι προσωπικές προκλήσεις του Netanyahu, ο οποίος συνεχίζει να αντιμετωπίζει δίκη για υποθέσεις διαφθοράς, ενώ συζητήσεις για πιθανή πολιτική αποχώρηση μέσω συμβιβασμού παραμένουν ανοιχτές χωρίς οριστική κατάληξη.
Το Ισραήλ, την ίδια στιγμή, παραμένει βυθισμένο σε πολλαπλά μέτωπα έντασης, με την περιοχή να κινείται σε εύθραυστη ισορροπία που μπορεί να ανατραπεί ανά πάσα στιγμή.
Οι Ισραηλινοί απορρίπτουν το πολεμικό αμόκ
Στο μεταξύ, σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσίευσε η ισραηλινή εφημερίδα Maariv, εάν διεξάγονταν σήμερα εκλογές, το μπλοκ της αντιπολίτευσης θα μπορούσε να εξασφαλίσει την πλειοψηφία στη Knesset, το ισραηλινό κοινοβούλιο.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η αντιπολίτευση θα συγκέντρωνε περίπου 61 έδρες, ενώ ο κυβερνητικός συνασπισμός θα περιοριζόταν στις 49.
Το γεγονός αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η πολιτική στρατηγική της κυβέρνησης, ιδιαίτερα στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής και της στρατιωτικής κλιμάκωσης, δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα πολιτικά οφέλη.
Η στρατηγική του πολέμου και η πολιτική φθορά
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η κυβέρνηση Netanyahu επιχείρησε να παρουσιάσει τη στρατιωτική ένταση με το Ιράν ως στοιχείο εθνικής συσπείρωσης.
Η ιστορική εμπειρία στο Ισραήλ έχει δείξει ότι οι περίοδοι πολέμου συχνά ενισχύουν την πολιτική ισχύ της εκάστοτε κυβέρνησης.
Ωστόσο, μετά από περίπου 35 ημέρες πολεμικής έντασης, η πραγματικότητα φαίνεται διαφορετική.
Η κοινωνία εμφανίζεται κουρασμένη από την κλιμάκωση, ενώ η οικονομική και κοινωνική πίεση που προκαλεί ο πόλεμος φαίνεται να υπονομεύει την εμπιστοσύνη προς την κυβέρνηση.
Το κόμμα Likud του Netanyahu παραμένει πρώτο σε δύναμη, συγκεντρώνοντας περίπου 25 έδρες στη δημοσκόπηση.
Ωστόσο, η πτώση της επιρροής των κυβερνητικών εταίρων είναι εμφανής.
Το ακροδεξιό κόμμα Otzma Yehudit του Itamar Ben Gvir υποχωρεί στις 8 έδρες, ενώ και άλλες πολιτικές δυνάμεις του συνασπισμού παρουσιάζουν σημαντική φθορά.
Αντίθετα, το θρησκευτικό κόμμα Shas εμφανίζει μικρή ενίσχυση, φτάνοντας τις 9 έδρες.
Η κατάρρευση μικρότερων κομμάτων
Η δημοσκόπηση δείχνει επίσης ότι αρκετά μικρότερα κόμματα δεν θα καταφέρουν να περάσουν το εκλογικό όριο εισόδου στη βουλή.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται:
• το κόμμα Religious Zionism με περίπου 2%,
• το Blue and White με 1,4%,
• το κόμμα Israel Resilience Party με 1,4%,
• καθώς και μικρότερα αραβικά πολιτικά σχήματα.
Η αδυναμία αυτών των κομμάτων να περάσουν το όριο ενισχύει τη συνολική πολιτική αστάθεια και αποκαλύπτει ένα βαθιά κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα.
Η κρίση εμπιστοσύνης στην ισραηλινή κυβέρνηση
Εξίσου αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία της δημοσκόπησης σχετικά με την αντίληψη της ισραηλινής κοινωνίας για τον πρόσφατο κρατικό προϋπολογισμό.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα:
• 55% των πολιτών πιστεύουν ότι ο προϋπολογισμός σχεδιάστηκε κυρίως για να εξυπηρετήσει τις πολιτικές ανάγκες της κυβέρνησης.
• μόλις 20% θεωρούν ότι ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της χώρας.
• περίπου 25% δηλώνουν ότι δεν έχουν σαφή άποψη.
Η εικόνα αυτή υποδηλώνει μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση και τις προτεραιότητές της.
Η δυσπιστία είναι ιδιαίτερα έντονη μεταξύ των ψηφοφόρων της αντιπολίτευσης: περίπου 84% πιστεύουν ότι ο προϋπολογισμός έχει καθαρά πολιτικά κίνητρα.
Ακόμη όμως και μεταξύ των ψηφοφόρων του κυβερνητικού συνασπισμού, η στήριξη δεν είναι δεδομένη.
Μόλις 47% θεωρούν ότι ο προϋπολογισμός ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του κράτους.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και η γεωπολιτική διάσταση
Η κρίση αυτή δεν μπορεί να εξεταστεί απομονωμένα από το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο.
Η στενή στρατηγική σχέση του Ισραήλ με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της ισραηλινής πολιτικής.
Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να παρέχει ισχυρή στρατιωτική και πολιτική στήριξη στο Τελ Αβίβ, γεγονός που ενισχύει τη δυνατότητα της ισραηλινής κυβέρνησης να συνεχίζει μια επιθετική στρατηγική στην περιοχή.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική έχει και σημαντικό κόστος.
Η συνεχιζόμενη στρατιωτική ένταση, η αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής και η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν δημιουργούν νέους κινδύνους για την περιφερειακή ασφάλεια.
Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η άνευ όρων στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών προς την κυβέρνηση Netanyahu έχει συμβάλει στην ενίσχυση μιας πολιτικής λογικής που βασίζεται περισσότερο στη στρατιωτική ισχύ παρά στη διπλωματία.
Βαθιά διχασμένο το Ισραήλ
Η εικόνα που προκύπτει από τη δημοσκόπηση αποκαλύπτει ένα βαθιά διχασμένο πολιτικό και κοινωνικό τοπίο στο Ισραήλ.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται μια κυβέρνηση που προσπαθεί να διατηρήσει την εξουσία μέσα από την ένταση και την ασφάλεια ως κεντρικό πολιτικό αφήγημα.
Από την άλλη, ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας φαίνεται να αμφισβητεί πλέον την αποτελεσματικότητα αυτής της στρατηγικής.
Η πολιτική φθορά του Netanyahu η αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια και οι διεθνείς πιέσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας.
Εάν η τάση που καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις συνεχιστεί, το Ισραήλ ενδέχεται να εισέλθει σε μια νέα περίοδο πολιτικής αναδιάταξης, με απρόβλεπτες συνέπειες τόσο για την εσωτερική πολιτική σκηνή όσο και για την ευρύτερη γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.
Τι έγραφε το BN από τις 13/5
Ραγδαίες εξελίξεις στο Ισραήλ – Ανταρσία των ακραίων Εβραίων διαλύει την κυβέρνηση: «Ψεύτης και απατεώνας ο Netanyahu»
Το πολιτικό σύστημα του Ισραήλ βρίσκεται ίσως στη βαθύτερη εσωτερική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Η κυβέρνηση του Benjamin Netanyahu, ήδη αποδυναμωμένη από τον πόλεμο, τις κοινωνικές διαιρέσεις και τη διεθνή απομόνωση, αντιμετωπίζει πλέον ανοιχτή ανταρσία ακόμη και από τους πιο παραδοσιακούς συμμάχους της.
Η σύγκρουση γύρω από το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας των Haredi — της υπερορθόδοξης εβραϊκής κοινότητας — δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη πολιτική διαφωνία.
Αποκαλύπτει βαθιά δομικά ρήγματα στο εσωτερικό του ισραηλινού κράτους, την εξάντληση του στρατού μετά τον πόλεμο της 7ης Οκτωβρίου 2023 και την αυξανόμενη αμφισβήτηση απέναντι στον ίδιο τον Netanyahu.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή ενός καθεστώτος που προσπαθεί να διατηρήσει την πολιτική του επιβίωση ενώ ταυτόχρονα χάνει τον έλεγχο τόσο του κοινωνικού όσο και του στρατιωτικού πεδίου.
Η κυβέρνηση Netanyahu στο χείλος της κατάρρευσης
Το κόμμα United Torah Judaism, ένας από τους βασικούς πυλώνες του κυβερνητικού συνασπισμού, ζήτησε πλέον ανοιχτά τη διάλυση της Knesset και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών.
Η κρίση ξέσπασε εξαιτίας της αδυναμίας του Netanyahu να περάσει νέο νόμο που θα διατηρούσε τις μαζικές εξαιρέσεις των Haredi από τη στρατιωτική θητεία.
Για χρόνια, το ισραηλινό πολιτικό σύστημα επέτρεπε σε δεκάδες χιλιάδες σπουδαστές θρησκευτικών σχολών Yeshiva να αποφεύγουν τη στράτευση.
Όμως ο παρατεταμένος πόλεμος και οι τεράστιες απώλειες του ισραηλινού στρατού έχουν αλλάξει ριζικά το κλίμα μέσα στην κοινωνία.
Ο στρατός δηλώνει πλέον ανοιχτά ότι αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα επάνδρωσης.
Ο αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων Eyal Zamir προειδοποίησε ότι χωρίς μαζική αύξηση της στρατολόγησης ο στρατός κινδυνεύει ακόμη και με «εσωτερική κατάρρευση».
Κι όμως, περίπου 80.000 νέοι Haredi εξακολουθούν να αρνούνται τη θητεία.
Αυτό έχει προκαλέσει οργή σε μεγάλα τμήματα της ισραηλινής κοινωνίας, ιδιαίτερα ανάμεσα στους εφέδρους και στις οικογένειες στρατιωτών που πολεμούν εδώ και μήνες.
Οι ίδιοι οι σύμμαχοι του Netanyahu τον αποκαλούν «ψεύτη»
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της κρίσης είναι ότι οι επιθέσεις κατά του Netanyahu πλέον δεν προέρχονται μόνο από την αντιπολίτευση αλλά από τους ίδιους τους συμμάχους του.
Ο κορυφαίος πνευματικός ηγέτης της παράταξης Degel Hatorah, Rabbi Dov Lando, εξαπέλυσε πρωτοφανή επίθεση εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
«Δεν έχουμε πλέον καμία εμπιστοσύνη στον Benjamin Netanyahu», δήλωσε.
«Ακόμη κι αν μας πει ότι ένα συν ένα κάνει δύο, δεν θα τον πιστέψουμε. Είναι απατεώνας», πρόσθεσε.
Αντίστοιχες δηλώσεις έγιναν και από άλλους κύκλους των Haredi κομμάτων, που κατηγορούν τον Netanyahu ότι τους εξαπατά εδώ και δύο χρόνια.
Οι δηλώσεις αυτές έχουν τεράστια πολιτική σημασία.
Ο Netanyahu βασίστηκε επί χρόνια στη συμμαχία του με τα υπερορθόδοξα κόμματα για να διατηρήσει την εξουσία του.
Τώρα όμως ακόμη και αυτό το μπλοκ εμφανίζει σημάδια διάλυσης.
Η κοινωνία του Ισραήλ διχάζεται βαθιά
Το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας αποκαλύπτει μια βαθιά κοινωνική και ιδεολογική κρίση στο εσωτερικό του Ισραήλ.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι κοσμικοί Ισραηλινοί, οι έφεδροι και οι οικογένειες στρατιωτών που απαιτούν ίση κατανομή των βαρών.
Από την άλλη πλευρά βρίσκονται τα Haredi κόμματα, τα οποία θεωρούν ότι η μελέτη της Torah αποτελεί ανώτερη πνευματική αποστολή από τη στρατιωτική υπηρεσία.
Η σύγκρουση αυτή υπήρχε εδώ και δεκαετίες, όμως ο πόλεμος μετά την 7η Οκτωβρίου την έκανε εκρηκτική.
Χιλιάδες έφεδροι υπηρετούν συνεχώς για μήνες.
Η οικονομία επιβαρύνεται τεράστια.
Οι κοινωνικές αντοχές εξαντλούνται.
Και μέσα σε αυτό το κλίμα, η εξαίρεση δεκάδων χιλιάδων Haredi από τη στράτευση προκαλεί πρωτοφανή οργή.
Ο πόλεμος αποκάλυψε τα όρια της ισραηλινής στρατιωτικής ισχύος
Η κρίση δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι και στρατιωτική.
Το Ισραήλ, που επί δεκαετίες προβαλλόταν ως μια πανίσχυρη στρατιωτική μηχανή, εμφανίζει πλέον σοβαρά σημάδια κόπωσης.
Ο παρατεταμένος πόλεμος, οι διαρκείς επιστρατεύσεις, οι απώλειες, και η ανάγκη διατήρησης πολλαπλών μετώπων έχουν δημιουργήσει τεράστια πίεση στο σύστημα ασφαλείας.
Η ίδια η στρατιωτική ηγεσία παραδέχεται ότι χρειάζονται άμεσα περίπου 12.000 νέοι στρατιώτες — κυρίως μάχιμο προσωπικό.
Αυτό από μόνο του αποκαλύπτει πόσο βαθιά είναι η κρίση ανθρώπινου δυναμικού.
Για χρόνια το Ισραήλ πρόβαλλε εικόνα απόλυτης στρατιωτικής υπεροχής.
Σήμερα όμως η πραγματικότητα μοιάζει πολύ διαφορετική.
Ο στρατός εξαρτάται όλο και περισσότερο από εξαντλημένους εφέδρους, ενώ η κοινωνία εμφανίζει σημάδια διάσπασης και κόπωσης.
Η αντιπολίτευση μυρίζει αίμα
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης επιχειρούν να εκμεταλλευτούν στο έπακρο τη ρήξη μεταξύ Netanyahu και Haredi.
Ο Yair Lapid, ο Yair Golan, ο Avigdor Lieberman και ακόμη και αραβικά κόμματα της αντιπολίτευσης πιέζουν για άμεση διάλυση της Knesset.
Η αντιπολίτευση γνωρίζει ότι ο Netanyahu είναι πιο ευάλωτος από ποτέ.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπος με: κοινωνική οργή, στρατιωτική πίεση, δικαστικές περιπέτειες, διεθνή κριτική και πλέον με εσωτερική αποσύνθεση του ίδιου του συνασπισμού του.
Η εικόνα ενός «ισχυρού ηγέτη» έχει δεχθεί σοβαρό πλήγμα.
Yair Lapid
Ο Netanyahu προσπαθεί να επιβιώσει πολιτικά μέσα στο χάος
Παρά την κρίση, ο Netanyahu εξακολουθεί να επιχειρεί πολιτικούς ελιγμούς για να διατηρηθεί στην εξουσία.
Γνωρίζει ότι ακόμη και αν τα Haredi κόμματα αποχωρήσουν προσωρινά, πιθανότατα θα αναγκαστούν ξανά να συνεργαστούν μαζί του μετά τις εκλογές, αφού δύσκολα θα βρουν άλλους συμμάχους που θα στηρίξουν τις απαιτήσεις τους για πλήρη απαλλαγή από τη στρατιωτική θητεία.
Αυτός είναι και ο λόγος που το πολιτικό σκηνικό στο Ισραήλ μοιάζει παγιδευμένο σε έναν φαύλο κύκλο.
Όμως η κοινωνική φθορά συνεχίζεται.
Και κάθε μήνας πολέμου βαθαίνει τις εσωτερικές αντιθέσεις.
Η μεγαλύτερη κρίση νομιμοποίησης στην ιστορία του Ισραήλ
Πέρα από τις κομματικές ισορροπίες, η σημερινή κατάσταση αποκαλύπτει κάτι πολύ πιο σοβαρό: μια βαθιά κρίση νομιμοποίησης του ίδιου του ισραηλινού μοντέλου.
Το αφήγημα περί «εθνικής ενότητας» μετά την 7η Οκτωβρίου έχει πλέον καταρρεύσει.
Οι εσωτερικές αντιθέσεις επανέρχονται ακόμη πιο έντονες: θρησκευτικοί εναντίον κοσμικών, έφεδροι εναντίον Haridi, δεξιά εναντίον αντιπολίτευσης, πολιτική ηγεσία κατά στρατού.
Το Ισραήλ εμφανίζεται πλέον ως μια κοινωνία βαθιά διχασμένη και εξαντλημένη από έναν πόλεμο χωρίς σαφή έξοδο. 
Η διεθνής εικόνα επιδεινώνεται συνεχώς
Την ίδια στιγμή, η διεθνής απομόνωση του Ισραήλ βαθαίνει.
Οι εικόνες από τη Γάζα, οι τεράστιες απώλειες αμάχων, οι καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και η συνεχιζόμενη στρατιωτική κλιμάκωση έχουν προκαλέσει πρωτοφανή διεθνή αντίδραση.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εσωτερική πολιτική κρίση ενισχύει την εικόνα ενός κράτους που δυσκολεύεται πλέον να διαχειριστεί ακόμη και τις δικές του αντιφάσεις.
Η κυβέρνηση Netanyahu μοιάζει να κινείται διαρκώς από κρίση σε κρίση χωρίς στρατηγική εξόδου.
Ένα κράτος σε διαρκή πολιτική και κοινωνική φθορά
Το σημαντικότερο συμπέρασμα από όλη αυτή την κρίση είναι ότι το Ισραήλ δεν αντιμετωπίζει απλώς μια ακόμη κυβερνητική αστάθεια.
Αντιμετωπίζει βαθιά συστημική κρίση.
Η σύγκρουση για τη στρατιωτική θητεία των Haredi αποκάλυψε: τα όρια της στρατιωτικής ισχύος, την κοινωνική κόπωση, την πολιτική διάλυση και τη βαθιά κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στον Benjamin Netanyahu.
Το άλλοτε απόλυτα ελεγχόμενο πολιτικό οικοδόμημα του Netanyahu εμφανίζει πλέον σοβαρές ρωγμές.
Και όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, τόσο περισσότερο μεγαλώνει το ερώτημα: μπορεί το Ισραήλ να διατηρήσει τη συνοχή του χωρίς να βυθιστεί ακόμη βαθύτερα σε εσωτερική αποσταθεροποίηση;
Η απάντηση γίνεται όλο και πιο αβέβαιη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών